Hội chứng bong vảy da do tụ cầu (SSSS) là bệnh nhiễm khuẩn da hay gặp ở trẻ nhỏ do độc tố tụ cầu vàng gây ra, có thể gây thành dịch ở trẻ sơ sinh trong bệnh viện.
Đôi nét về Hội chứng SSSS
Hội chứng bong vảy da do tụ cầu hay SSSS (Staphylococcal Scalded Skin Syndrome) là bệnh nhiễm trùng da cấp tính gây nên do ngoại độc tố của tụ cầu.
Bệnh có thể khu trú hoặc lan rộng, hay gặp ở trẻ em vì hệ thống miễn dịch, khả năng đào thải độc tố thận của trẻ chưa hoàn chỉnh. Ở người lớn, bệnh chỉ gặp trên những người suy giảm miễn dịch.
Trường hợp kháng thể kháng độc tố ở người bệnh sản xuất ra có khả năng khống chế tác nhân gây bệnh nên bệnh có tính khu trú.
Nguyên nhân & Triệu chứng
Hội chứng SSSS được Gotfried Ritter von Rittershain, người Đức, mô tả lần đầu năm 1878, thủ phạm là do tụ cầu Staphylococcus aureus tiết ra độc tố gây bong da tồn tại trong máu người bệnh. Có 2 loại độc tố khác nhau là exfoliative toxin A và B (ETA, ETB).
Các độc tố làm phân cắt desmoglein 1 thường ở lớp hạt của thượng bì, gây ra các bọng nước khu trú nông, dễ vỡ và bong vảy nhanh.
Bệnh bắt đầu từ nhiễm trùng nên các triệu chứng điển hình của SSSS có thể bao gồm đỏ da, sau đó là mụn nước, mụn mủ dập vỡ rồi đóng vẩy tiết kèm theo mệt mỏi, sốt. Sau 24 giờ, da đỏ nhanh chóng lan rộng ra toàn thân, phù nề, đau.
Bề mặt da xuất hiện các bọng nước mềm, rất nông, không rõ ranh giới, dễ bong trợt; các bọng nước này có thể liên kết với nhau thành mảng rộng, sau đó tróc ra, bong vẩy và để lại nền da đỏ ẩm. Trường hợp nặng, bệnh nhân có thể bị mất nước, rối loạn điện giải.
Biến chứng của hội chứng SSSS là nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, … nặng có thể tử vong do mất lớp da bảo vệ, hạ nhiệt độ, mất nước, nhiễm khuẩn huyết hay nhiễm trùng lan tỏa.
Ở người lớn, biến chứng của bệnh phụ thuộc vào tình trạng miễn dịch của người bệnh, tỷ lệ tử vong ở người lớn cao do bệnh mạn tính hay bệnh ác tính kèm theo.
Chẩn đoán, điều trị
Bệnh xảy ra quanh năm, đỉnh điểm là mùa hè và mùa thu. Thời gian ủ bệnh từ 1 đến 10 ngày. Chẩn đoán bệnh dựa vào triệu chứng lâm sàng, đôi khi phải dựa vào sinh thiết. Điều trị bằng kháng sinh chống tụ cầu và chăm sóc tại chỗ.
Bệnh có tiên lượng tốt nếu điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong 0,3% ở trẻ em và khoảng 4 % ở người lớn.
Các phương pháp chẩn đoán bong vảy da do tụ cầu gồm kiểm tra công thức máu: Bạch cầu có thể tăng, hoặc bình thường, tốc độ lắng máu thường tăng, phản ứng PCR với độc tố vi khuẩn có giá trị.
Chẩn đoán xác định dựa vào nuôi cấy tìm thấy tụ cầu vàng nhưng việc nuôi cấy vi khuẩn thường âm tính, nên việc chẩn đoán chủ yếu là triệu chứng lâm sàng.
Cũng cần chẩn đoán phân biệt với Hội chứng Lyell; chốc bọng nước lớn; ban đỏ do vi rút hay Pemphigus thể đỏ da…Tùy tình hình dịch tễ, việc điều trị hội chứng bong vảy da do tụ cầu là dùng kháng sinh, tốt nhất là amoxicillin phối hợp với acid clavulanic
