Hội chứng móng tay vàng, hay còn được gọi là “phù bạch huyết nguyên phát liên quan đến móng vàng và tràn dịch màng phổi”. Đây là một hội chứng y khoa rất hiếm gặp do móng vàng loạn dưỡng. Bệnh thường gặp ở nhóm người trên 50 tuổi
Hội chứng móng tay vàng là gì?
Móng tay là bộ phận nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng trên cơ thể, chúng là ‘hàn thử biểu’ cho vẻ đẹp và sức khỏe người trong cuộc. Móng ta có cấu trúc cứng để bảo vệ đầu ngón tay, nơi chứa nhiều dây thần kinh nhạy cảm và hỗ trợ hoạt động cầm nắm. Độ cứng của móng được tạo nên bởi 1 loại protein gọi là keratin. Loại này giúp hình thành tóc và lớp ngoài cùng của da. Móng tay có thể biểu hiện về tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần, lối sống và thói quen của người trong cuộc. Bản thân móng tay cũng luôn phát triển, đổi màu hoặc thay đổi hình dạng như cong hay vểnh lên, độ dày biến thiên hoặc xuất hiện nhiều bệnh lý kahsc nhau.
Hội chứng móng tay vàng (Yellow Nail Syndrome), hay YNS là một rối loạn hiếm gặp, đặc trưng bởi sự kết hợp của ba triệu chứng: móngy dày, vàng, cong và chậm mọc; phù bạch huyết (sưng do tích tụ dịch bạch huyết), thường ở chân; và các vấn đề về đường hô hấp (viêm xoang, viêm phế quản, tràn dịch màng phổi).
Hội chứng YNS được báo cáo lần đầu tiên vào năm 1927 và một loạt trường hợp đầu tiên được mô tả trong một ấn phẩm xuất bản năm 1964 bởi hai bác sĩ người Anh là Peter Samman và William White, một số ca khác đã được ghi nhận vào năm 1962.
Bệnh thường ảnh hưởng đến người lớn, có thể do các vấn đề hệ bạch huyết, tự miễn hoặc di truyền, và khi điều trị tập trung vào việc giảm triệu chứng. Người mắc YNS cũng có thể phát triển các vấn đề về hệ phổi và hệ bạch huyết. Sở sĩ được gọi là hội chứng là do YNS tích tụ dịch bạch huyết dưới móng khiến chúng chuyển sang màu vàng. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng tập trung ở nhóm người trên 50.
Hệ bạch huyết là một phần của hệ miễn dịch, có chức năng vận chuyển dịch bạch huyết, một chất lỏng không màu chứa các tế bào miễn dịch chống nhiễm trùng, khắp cơ thể. Các vấn đề trong hệ bạch huyết có thể gây ra sự tích tụ dịch bạch huyết. Điều này dẫn đến sưng dưới da ở nhiều bộ phận khác nhau của cơ thể.
Móng tay màu vàng nói lên điều gì?
Móng tay vàng thường là dấu hiệu bất thường của móng, hay cũng có thể do ố vàng bởi sơn móng tay hoặc hút thuốc. Móng tay dày hơn, chuyển sang màu vàng hoặc vàng lục với cạnh hơi đậm và không mọc nhanh như bình thường có thể là biểu hiện của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Rất có thể dấu hiệu khối u ác tính trong cơ thể, phù hạch bạch huyết, sưng tay, tràn dịch màng phổi, mắc bệnh lý về đường hô hấp như viêm phế quản mạn tính, viêm xoang; mắc bệnh viêm khớp dạng thấp hay đang bị suy giảm hệ miễn dịch…
Nguyên nhân gây hội chứng móng tay vàng
Theo các bác sĩ da liễu, hệ thống bạch huyết là một phần của hệ thống miễn dịch mang bạch huyết, một chất lỏng không màu với các tế bào miễn dịch chống nhiễm trùng, đi khắp cơ thể. Các vấn đề trong hệ thống bạch huyết có thể gây ra sự tích tụ bạch huyết. Điều này dẫn đến sưng tấy dưới da ở các bộ phận khác nhau của cơ thể, một trong các biểu hiện là hội chứng YNS. Móng tay khỏe mạnh vốn có màu trắng với phần bán nguyệt gần gốc màu hồng và bề mặt nhẵn, bóng, không gồ ghề, không có sọc hoặc rãnh. Khi móng bị vàng, có thể là do nhiều nguyên nhân khác nhau:
a. Nguyên nhân không phải bệnh lý
– Do sơn móng tay thường xuyên: những người có thói quen này, đặc biệt là sở thích sơn những màu sẫm thì có thể gặp tình trạng vàng móng tay. Nguyên nhân là do thành phần tạo màu trong sơn có thể phản ứng với keratin có trong móng khiến đổi màu. Ngoài ra, thành phần trong nước tẩy móng tay cũng có thể là nguyên nhân dẫn tới những vết ố vàng.
– Công việc khiến tay phải tiếp xúc nhiều với hóa chất như thợ làm móng, làm tóc, người dọn dẹp, phục vụ,… Khi không sử dụng găng tay thì móng có thể sẽ bị ảnh hưởng, không chỉ vàng mà còn giòn, bong tróc và dễ gãy…
– Thiếu vitamin: Điều này thuộc về chế độ ăn uống không cung cấp đủ vitamin cho cơ thể, móng tay chân cũng sẽ bị ảnh hưởng. Khiến móng không thể phát triển được, không có đủ dinh dưỡng, ngả vàng và giòn, yếu.
– Do hút thuốc lá: Những người thường xuyên hút thuốc lá, không chỉ răng mà ngón tay, móng tay cũng bị vàng ố. Lý do, khói và chất nicotine có trong khói thuốc gây ra.
– Do một số hợp chất trong kem bôi: Như dihydroxyacetone được xem là nguyên nhân chính dẫn tới hiện tượng móng tay chuyển vàng đậm. Chất này có thể gặp trong kem bôi làm nâu da, chúng phản ứng, tích tụ quanh lớp biểu bì, đồng thời, khiến cho móng tay bạn trở nên vàng.
b.Các nguyên nhân bệnh lý dẫn đến hội chứng móng tay vàng
Do nấm móng
Khi bị nhiễm nấm xâm nhập vào vùng móng tay, gây ra tình trạng dày sừng, tích tụ vảy dưới móng. Từ đó, khiến cho móng tay bị chuyển sang màu vàng.
Bệnh tiểu đường hoặc bệnh tuyến giáp
Khi mắc tiểu đường, sự phân hủy đường có thể gây ảnh hưởng tới collagen trong móng tay và khiến chúng chuyển vàng. Một số người bị bệnh tuyến giáp cũng khiến móng tay trở nên vàng, giòn, dễ gãy hơn.
Do hệ thống bạch huyết
Bình thường, hệ thống này mang bạch huyết đi tới khắp các bộ phận trong cơ thể bạn. Tuy nhiên, khi chúng gặp vấn đề, có thể khiến tích tụ bạch huyết, dẫn tới tình trạng sưng tấy ở nhiều bộ phận khác nhau và hội chứng móng tay vàng. Tình trạng này phổ biến hơn cả với các trường hợp như:
– Phù bạch huyết
– Người mắ ung thư tại các bộ phận hạch, phổi, vú; nhóm mắc bệnh lý tự miễn dịch hoặc suy giảm miễn dịch.
– Các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp
– Mắc các rối loạn suy giảm miễn dịch như suy giảm miễn dịch biến đổi thông thường và hội chứng thận hư, ảnh hưởng đến các tế bào miễn dịch
– Có sự thay đổi hoặc đột biến trong gen FOXC2, gây sưng ở chân được gọi là hội chứng phù bạch huyết-chân mọc ngược
Ngoài ra, đối với những người thực hiện cấy ghép nha khoa, khớp hoặc sử dụng thuốc có chứa titanium dioxide có thể cũng gặp phải hội chứng YNS.
Đặc điểm nổi bật của hội chứng móng tay màu vàng
Như tên gọi của hội chứng, móng tay màu vàng không nhất thiết phải có 2 dấu hiệu lâm sàng còn lại là phù bạch huyết và bệnh đường hô hấp. Màu sắc của móng tay thay đổi từ vàng nhạt đến xanh lá cây đậm, móng tay có thể bị đục. Hội chứng YNS có thể bị chẩn đoán nhầm với nấm móng (do nhiễm nấm ở móng tay) vì móng tay trở nên dày, cứng và cong.
Hơn một nửa số bệnh nhân mắc hội chứng YNS có bệnh lý đường hô hấp đi cùng. Biểu hiện phổ biến nhất là ho mạn tính, sau đó là tràn dịch màng phổi. Các bệnh lý khác của phổi bao gồm giãn phế quản, viêm phổi tái phát nhiều lần, viêm xoang và xơ phổi.
Bệnh bạch huyết thường biểu hiện ở chi dưới hai bên và không khác biệt về đặc điểm hình thái so với phù bạch huyết nguyên phát. Bệnh bạch huyết thường gặp với tỉ lệ lên đến 30% đến 80%. Cận lâm sàng chụp hệ bạch huyết cho thấy có sự khác biệt giữa phù bạch huyết liên quan đến YNS và phù bạch huyết nguyên phát. Phù bạch huyết ở những người bệnh này có thể bị nhầm lẫn với bệnh suy tim sung huyết mất bù có kèm theo tràn dịch màng phổi. Đối với tình trạng phù bạch huyết liên quan đến hội chứng YNS, việc xoa bóp, băng ép, tập thể dục có thể giúp cải thiện bệnh , giúp người trong cuộc cảm thấy dễ chịu hơn.
Tràn dịch màng phổi nhiều và dai dẳng có thể làm giảm đáng kể chức năng phổi cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tràn dịch màng phổi cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, suy hô hấp, thậm chí là tử vong. Việc dẫn lưu màng phổi thường xuyên có thể dẫn đến giảm albumin máu, khiến chứng phù nề trở nên trầm trọng hơn và tràn dịch tái phát.
Phù nề thường ảnh hưởng đến 2 chân, dẫn đến khó khăn trong việc đi lại. Ngoài ra, phù kéo dài dẫn đến những thay đổi đáng kể về kết cấu và màu sắc da, có thể gây mất thẩm mỹ và dẫn đến viêm mô tế bào, các bệnh nhiễm trùng khác.
Các triệu chứng móng tay màu vàng YNS
Dấu hiệu đặc trưng của hội chứng YNS là móng bị đổi màu hoặc có màu vàng và sự tích tụ bạch huyết dưới da. Các triệu chứng khác của hội chứng YNS bao gồm:
- Loạn sản móng tay và móng chân, trong đó móng cong, tách khỏi lớp móng, trở nên dày hoặc ngừng phát triển
- Mất lớp biểu bì
- Giãn phế quản, một tình trạng làm tổn thương đường dẫn khí hoặc phế quản của phổi
- Thiểu sản bạch huyết (sự phát triển không đầy đủ của các mạch bạch huyết)
- Phù bạch huyết hoặc sưng ở chân do tích tụ bạch huyết dưới da
- Tràn dịch màng phổi hoặc tích tụ dịch trong lớp màng bảo vệ của phổi
- Viêm xoang mãn tính hoặc viêm và nhiễm trùng các xoang
- Ho mãn tính
- Khó thở
- Nhiễm trùng đường hô hấp như viêm phổi
Hội chứng YNS còn tăng nguy cơ nhiễm trùng ở các mô xung quanh móng.
Hội chứng YNS có liên quan đến các triệu chứng ảnh hưởng đến phổi và gây ra các biến chứng nghiêm trọng sau đó. Các vấn đề về phổi như giãn phế quản ảnh hưởng đến đường dẫn khí của phổi, khiến chất nhầy tích tụ. Điều này có thể gây nhiễm trùng như viêm phổi.
Ngoài ra, nếu chất lỏng tích tụ trong khoang màng phổi, người bệnh có thể bị tràn dịch màng phổi, làm phức tạp thêm tình trạng bệnh. Ở những người bị phù bạch huyết, viêm mô tế bào (hoặc sưng tấy da, thường ở chân) có thể làm bệnh diễn tiến phức tạp hơn.
Hội chứng YNS chẩn đoán như thế nào?
Bác sĩ sẽ chẩn đoán hội chứng móng vàng dựa trên bộ ba triệu chứng. Gồm móng có màu vàng, các vấn đề về phổi như ho mãn tính và giãn phế quản, và sưng hoặc phù bạch huyết ở chi dưới.
Nếu có cả ba triệu chứng này, bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm để kiểm tra xem phổi của bạn có hoạt động bình thường hay không và kiểm tra tình trạng sưng phù ở chân để xác nhận chẩn đoán.
Điều trị YNS
Không có một phương pháp điều trị duy nhất nào cho căn bệnh này. Điều trị gồm các bước sau:
- Sử dụng vitamin E đường uống và thuốc kháng nấm triazole để điều trị các thay đổi ở móng
- Sử dụng corticosteroid để giảm các triệu chứng
- Phẫu thuật để điều trị tràn dịch màng phổi
- Sử dụng kháng sinh để điều trị viêm xoang, sản xuất chất nhầy liên quan đến giãn phế quản hoặc nhiễm trùng phổi
- Băng quấn ít co giãn, vớ nén đàn hồi, xoa bóp và các bài tập để cải thiện lưu thông máu và điều trị sưng tấy
- Hút dịch thủ công từ các vùng bị tích tụ bạch huyết
- Sử dụng thuốc đặc trị để điều trị các bệnh lý tiềm ẩn như ung thư hoặc viêm khớp dạng thấp
YNS có thể phòng ngừa được không?
Phải nói ngay rằng YNS không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa được, nhưng các triệu chứng có thể dễ dàng được kiểm soát và điều trị. Nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị.
Mọi người có thể tự chăm sóc, bảo vệ móng khỏe mạnh, rất đa dạng như:
- Giữ móng tay sạch; nếu tẩy sơn móng tay hãy sử dụng chất hữu cơ không chứa acetone.
- Không sử dụng dụng cụ kim loại chà xát hoặc cạy, nạy dưới móng tay.
- Cắt ngắn móng tay, giảm tình trạng gãy móng.
- Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung vào thực đơn các món chứa protein, biotin, chất chống oxy hóa như vitamin C.
- Không hút thuốc, uống rượu, bia hoặc các chất kích thích.
- Dùng găng tay cao su khi làm việc, rửa chén, dọn vệ sinh,…
- Không cắn móng tay; không bóc móng hoặc lớp gel sơn và hạn chế sơn móng tay.
Mọi người có thể tự chăm sóc, bảo vệ móng bằng cách ăn uống khoa học và bảo vệ móng trong với khả năng tốt nhất của bản thân (Nguồn: CMAJ).
