Nhọt thành ngực là tình trạng ổ mủ (áp xe) hình thành do nhiễm khuẩn sâu tại vùng da và mô dưới da thành ngực. Biểu hiện là khối sưng đỏ, nóng đau nhức và có mủ ở giữa, thường do vi khuẩn Staphylococcus aureus gây ra nên cần điều trị bằng kháng sinh và rạch dẫn lưu.
Nhọt thành ngực là gì
Nhiễm trùng thành ngực hay nhọt thành ngực là tình trạng ổ mủ (áp xe) hình thành do nhiễm khuẩn sâu ở vùng da và mô dưới da ở thành ngực, cơ và các cấu trúc bên trong khác của thành ngực. Nhiễm trùng thường do vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh khác gây ra và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ phần nào của thành ngực. Ngoài đau cục bộ, các triệu chứng khác có thể bao gồm sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, v.v.
Để hiểu sâu thêm về căn bệnh này chúng ta cần tìm hiểu về bệnh áp xe. Áp áp trong tiếng Anh là Abscess, xuất hiện ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Thông thường, khi cơ thể bị nhiễm trùng, hệ thống miễn dịch sẽ hoạt động để chống lại vi sinh vật ngoại lai xâm nhập. Các tế bào bạch cầu di chuyển đến khu vực nhiễm trùng và tiêu diệt vi trùng. Mủ được tạo thành từ các tế bào bạch cầu chết, xác vi trùng, chất lỏng và mô chết. Nếu phản ứng viêm nhiều sẽ tạo ra nhiều mủ, dẫn đến bên trong mô bị tổn thương hình thành túi chứa đầy mủ, gọi là nhọt nếu nhỏ hoặc áp xe nếu kích thước to.
Có nhiều loại áp xe và xuất hiện ở mọi nơi , chủ yếu là trên da, trong miệng hoặc trong các cơ quan nội tạng. Trong nhóm bệnh này, áp xe da là dễ điều trị nhất. Các loại Abscess da bao gồm:
Da vùng nách
Là tình trạng tuyến mồ hôi vùng nách bị viêm, nung mủ, gây ra các vết sưng đỏ vùng nách, lâu ngày có thể biến thành áp xe. Da cạnh hậu môn trực tràng tức da xung quanh hậu môn hoặc trực tràng. Loại này ảnh hưởng đến vùng da xung quanh hậu môn của người bệnh. Da vùng âm hộ, tức ở vùng môi lớn, do viêm nhiễm các tuyến nang lông, tuyến bartholin.
Trong miệng
Nếu trong miệng có thể ảnh hưởng đến răng, nướu và cổ họng, một loại phát triển trong nướu răng và thường không ảnh hưởng đến răng. Nếu ở quanh răng là dạng nhiễm trùng ở đầu chân răng do do chấn thương hoặc sâu răng. Nếu là nha chu, bệnh ảnh hưởng đến xương và mô nâng đỡ răng. Bệnh thường xảy ra do viêm nha chu hoặc bệnh nướu răng. Nếu là áp xe sẽ sinh ra một túi mủ phía sau một trong các amidan. Loại này phổ biến nhất ở thanh thiếu niên. Còn ở hầu họng là khi các hạch bạch huyết ở phía sau cổ họng của người bệnh nhiễm trùng.
Xuất hiện ở các cơ quan khác
Rất và khó chẩn đoán và điều trị như áp xe vú. Loại này thường xảy ra ở những người đang cho con bú, nhất là những trường hợp tắc tia sữa, tắc sữa. Nếu là áp xe bụng là do tích tụ mủ trong bụng. Ngoài ra còn có áp xe tủy sống, tức sự tích tụ mủ trong và xung quanh tủy sống của người bệnh do nhiễm trùng trên cột sống gây ra. Áp xe não, sự tích tụ mủ trong não, hình thành khi vi khuẩn do nhiễm trùng xâm nhập vào não thông qua đầu, mạch máu hoặc vết thương trên cơ thể, nhưng dạng áp xe hiếm gặp.
Áp xe da là dạng gì?
Áp xe da là thuật ngữ y học chỉ tình trạng trên da xuất hiện một khoang chứa đầy mủ, bao gồm bạch cầu, vi khuẩn và mô chết. Khi bị áp xe, vùng da sưng nóng, đỏ, có mủ, gây đau đớn cho người bệnh. Trường hợp nặng có thể gây sốt, mệt mỏi kéo dài. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kì vị trí nào trên da, nhưng thường thấy là ở cẳng tay, phần dưới của cột sống, hậu môn hoặc xung quanh bộ phận sinh dục, hậu môn.
Theo các bác sĩ da liễu, có nhiều nguyên nhân dẫn đến áp xe da nhưng phổ biến nhất là do chấn thương phần mềm hoặc sau khi thực hiện phẫu thuật, vùng da trên cơ thể không được tuyệt đối vô khuẩn, gây nhiễm trùng vết thương hở, khiến cho vi khuẩn xâm nhập. Thủ phạm là vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn, trực khuẩn mủ xanh, trực khuẩn kỵ khí hoặc vi khuẩn lao là thủ phạm.
Nhóm người dễ bị áp xe da:
- Trẻ em thường xuyên ra nhiều mồ hôi, bị nhiều mụn nhọt, chốc đầu.
- Người cao tuổi có sức đề kháng kém, suy dinh dưỡng, vệ sinh cá nhân không tốt.
- Người thường xuyên sử dụng thuốc corticoid như bệnh nhân bị viêm cầu thận mạn tính, hen suyễn, mề đay mạn tính, bệnh khớp, các bệnh cần phải ức chế miễn dịch,…
- Những mắc hội chứng rối loạn chuyển hóa như bị béo phì, đái tháo đường hoặc thường xuyên hút thuốc, tiêm chích ma túy.
Sáu nguyên nhân phổ biến gây nhọt thành ngực
1. Chấn thương
Chấn thương như va đập mạnh, vết đâm hoặc phẫu thuật có thể làm tổn thương các mô thành ngực, tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh khác xâm nhập và gây nhiễm trùng.
2. Phẫu thuật lồng ngực
(như phẫu thuật tim, phẫu thuật phổi, v.v.) hoặc các thủ thuật chẩn đoán và điều trị khác (như đặt ống dẫn lưu ngực hoặc dẫn lưu dịch não tủy qua ống dẫn lưu ngực) có thể làm tổn hại tính toàn vẹn của thành ngực và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các kỹ thuật vô trùng trong quá trình phẫu thuật, hoặc nếu có vấn đề với việc khử trùng dụng cụ, vật liệu hoặc băng gạc, nhiễm trùng sau phẫu thuật có thể dẫn đến mắc phải căn bệnh này.
3. Nhiễm trùng tiềm ẩn
Nhiễm trùng tiềm ẩn, hay nhiễm trùng nguyên phát, thường khởi phát âm thầm và không rõ nguyên nhân. Nguyên nhân có khả năng nhất là sự lây lan theo đường máu của nhiễm trùng từ các vị trí khác trong cơ thể, chẳng hạn như trong trường hợp nhiễm trùng thành ngực do lao.
4. Lây lan trực tiếp
Nếu ổ nhiễm trùng ở phổi hoặc khoang ngực không được xử lý kịp thời, nhiễm trùng có thể lan đến thành ngực, dẫn đến nhiễm trùng thành ngực.
5. Hoại tử cục bộ mô thành ngực
Có thể dẫn đến tổn thương da, tạo ra các khe hở cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng thành ngực.
6. Hệ miễn dịch suy yếu
Bệnh nhân mắc một số rối loạn suy giảm miễn dịch (như AIDS), bệnh mãn tính (như tiểu đường, suy gan hoặc suy thận), hoặc những người đang điều trị ức chế hệ miễn dịch (như hóa trị) dễ bị nhiễm trùng hơn do sức đề kháng giảm.
Phương pháp chẩn đoán
Các phương pháp chẩn đoán nhiễm trùng thành ngực có thể khác nhau tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
- Khám lâm sàng: Khám kỹ lưỡng ngực bệnh nhân để kiểm tra các triệu chứng như đỏ, sưng và loét. Sờ nắn để tìm cơn đau cũng được thực hiện để đánh giá mức độ nghiêm trọng và phạm vi nhiễm trùng.
- Xét nghiệm máu: Để đánh giá tình trạng nhiễm trùng, đo số lượng bạch cầu và các chỉ số viêm.
- Xét nghiệm hình ảnh: Bao gồm chụp X-quang, chụp CT, chụp MRI, tái tạo 3D và siêu âm, v.v. Các xét nghiệm này giúp xác định vị trí, phạm vi và mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng.
- Nuôi cấy vi khuẩn: Mẫu bệnh phẩm như mủ hoặc chất tiết được lấy từ vị trí nhiễm trùng để nuôi cấy vi khuẩn và kiểm tra độ nhạy cảm với kháng sinh. Điều này giúp xác định các tác nhân gây bệnh và xác định phương pháp điều trị kháng sinh thích hợp.
- Sinh thiết: Bằng cách lấy mẫu mô thành ngực, phân tích thêm các đặc điểm bệnh lý và vi khuẩn học được tiến hành.
Điều trị nhọt thành ngực
Điều trị nhiễm trùng thành ngực gồm hai phương pháp chính là điều trị bảo tồn và can thiệp phẫu thuật.
- Điều trị bảo tồn, phù hợp với nhiễm trùng nhẹ, bao gồm liệu pháp kháng sinh, hỗ trợ dinh dưỡng và thay băng tại chỗ.
- Can thiệp phẫu thuật: Đối với nhiễm trùng thành ngực nặng, cần can thiệp phẫu thuật để loại bỏ ổ nhiễm trùng và dẫn lưu dịch mủ. Các thủ thuật này bao gồm rạch và dẫn lưu áp xe, loại bỏ mô hoại tử, hoặc sửa chữa cấu trúc thành ngực bị tổn thương (chẳng hạn như lấp đầy các khuyết tật mô mềm hoặc tái tạo cấu trúc xương bị thiếu bằng xương tự thân).
Chăm sóc và phòng ngừa
Khi bị áp xe da, đặc biệt là nhọt thành ngực, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc vết thương sau đây:
- Cố gắng không sờ, cậy hoặc nặn áp xe để tránh làm lây lan vi khuẩn, khiến tình trạng viêm và nhiễm trùng nặng hơn.
- Luôn rửa tay trước và sau khi chăm sóc vết áp xe để không làm ổ nhiễm trùng lây lan sang các bộ phận khác trên cơ thể.
- Trong quá trình phục hồi, có thể chườm ấm để vết thương thoát dịch nhanh hơn và ngăn tình trạng áp xe tái phát.
- Các loại thuốc kháng sinh, giảm đau hoặc hạ sốt, chống nhiễm trùng cần được sử dụng theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không nên tự ý uống hoặc tăng, giảm liều khi chưa được tham vấn y khoa.
- Trường hợp nặng, cần đến các cơ sở y tế uy tín để phẫu thuật, dẫn lưu dịch mủ. Tuyệt đối không nên cố gắng áp dụng cách điều trị áp xe tại nhà, đặc biệt là không tự ý chích nặn áp xe. Bởi việc này có nguy cơ lan rộng ổ áp xe có thể dẫn đến biến chứng.
Phòng ngừa áp xe da
Theo các bác sĩ da liễu , bệnh áp xe da hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu áp dụng các biện pháp sau đây:
- Không ngừng nâng cao, cải thiện đời sống và môi trường sống xung quanh để hạn chế viêm nhiễm.
- Luôn ý thức được việc chăm sóc cơ thể, giữ vệ sinh sạch sẽ để không gây tắc nghẽn tuyến mồ hôi.
- Xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, cân bằng và khoa học.
- Tăng cường rèn luyện thể dục thể thao mỗi ngày để tăng cường sức đề kháng.
- Thực hành lối sống lành mạnh nhằm cải thiện hệ miễn dịch, đặc biệt là tránh xa bia rượu và chất ma túy.
- Cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh để phòng ngừa lây nhiễm.
- Trường hợp người bệnh gặp các bệnh lý như nhiễm khuẩn, đái tháo đường,… thì cần tuân thủ đúng quy trình điều trị, hạn chế tối đa những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe mà áp xe da là một trong những biểu hiện.
Để phòng ngừa bệnh, cần kết hợp vệ sinh cá nhân sạch sẽ (tắm rửa thường xuyên, nhất là sau khi ra mồ hôi), giữ da khô ráo, mặc quần áo thoáng mát, rộng rãi (tránh đồ chật, ẩm ướt), duy trì chế độ ăn uống lành mạnh (giảm đồ dầu mỡ, tăng rau xanh), giảm căng thẳng, và tránh dùng chung đồ cá nhân để ngăn ngừa nhiễm khuẩn và tái phát.
Ngoài ra có thể tẩy tế bào chết định kỳ để thông thoáng lỗ chân lông. Tránh kích ứng, dùng các sản phẩm chăm sóc da, nước xả vải lành tính, có pH cân bằng. Lựa chọn trang phục, ưu tiên cotton, tránh vải tổng hợp gây bí bách.
Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không tự nặn, bóp nhọt để tránh nhiễm trùng và để lại sẹo. Nếu nhọt to, đau nhức hoặc tái phát, cần đi khám bác sĩ da liễu để có liệu trình điều trị phù hợp.
