Không phải lúc làn da trắng lên nhanh chóng thì câu chuyện làm đẹp kết thúc. Với nhiều bạn trẻ, trong đó có sinh viên – học sinh thì đây mới là điểm khởi đầu của một giai đoạn khác – khi da bắt đầu mỏng đi, nhạy cảm hơn, dễ kích ứng và khó trở lại trạng thái ban đầu. Những biểu hiện này thường không xuất hiện ngay, mà đến sau vài tuần hoặc vài tháng, khi các sản phẩm làm trắng “siêu tốc” bị ngưng sử dụng.
Khi làn da bị can thiệp quá nhanh
Theo TS.BS Trần Thị Thúy Phượng, Khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cơ chế làm trắng da về mặt y học chủ yếu xoay quanh việc tác động đến melanin – sắc tố quyết định màu da. Việc làm sáng da an toàn thường diễn ra từ từ, thông qua ức chế nhẹ quá trình sản xuất melanin, điều hòa sự phân bố sắc tố và hạn chế các yếu tố kích thích như tia cực tím. Khi làn da bị can thiệp quá nhanh, quá mạnh, đặc biệt bằng những hoạt chất không được kiểm soát, sự cân bằng sinh học của da sẽ bị phá vỡ.
Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều trường hợp đến khám không phải vì “da không trắng nữa”, mà vì da bắt đầu xuất hiện hàng loạt vấn đề: mỏng, dễ đỏ, rát khi ra nắng, giãn mạch li ti, nổi mụn viêm hoặc rối loạn sắc tố từng mảng. Đây là giai đoạn mà làn da đã bị tổn thương sâu, không còn khả năng tự điều chỉnh như trước.
Bác sĩ Phượng cho biết, các sản phẩm làm trắng nhanh thường cho hiệu quả tức thì nhờ chứa corticosteroid, hydroquinone liều cao hoặc kim loại nặng như thủy ngân. Corticosteroid làm da trắng lên nhanh do gây co mạch và giảm viêm, nhưng đồng thời ức chế hoạt động tái tạo da. Khi sử dụng kéo dài, da sẽ mỏng dần, mất hàng rào bảo vệ tự nhiên. Hydroquinone là hoạt chất được sử dụng trong điều trị tăng sắc tố, nhưng chỉ an toàn khi dùng đúng chỉ định, đúng nồng độ và có theo dõi y tế. Việc dùng tràn lan có thể gây rối loạn sắc tố khó hồi phục.
Ở giai đoạn đầu, người sử dụng thường chỉ cảm nhận mặt “được” của sản phẩm: da sáng hơn, mịn hơn, mụn giảm nhanh. Tuy nhiên, sau một thời gian, da bắt đầu phản ứng ngược. “Có những bệnh nhân nói rằng chỉ cần ra gió nhẹ cũng thấy rát, tóc chạm vào da cũng khó chịu. Đây là dấu hiệu điển hình của da bị tổn thương hàng rào bảo vệ”, bác sĩ Phượng phân tích.
“Hồi phục” làn da bị tổn thương
Lan Anh, 21 tuổi, sinh viên tại TP.HCM, chia sẻ rằng cô từng dùng một loại kem được giới thiệu là “trắng nhanh, không bong tróc”. “Khoảng hai tuần đầu, da mình sáng rõ, ai cũng khen. Nhưng sau đó da bắt đầu đỏ, nổi mụn li ti và rất dễ sạm khi ra nắng. Khi ngưng kem, da còn xấu hơn lúc chưa dùng”, Lan Anh nói. Phải mất gần nửa năm điều trị phục hồi, tình trạng da của cô mới dần ổn định.
Theo các bác sĩ da liễu, điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở tổn thương trước mắt, mà ở việc da trở nên “lệ thuộc” vào sản phẩm làm trắng. Khi đã quen với tác động mạnh từ bên ngoài, da mất dần khả năng tự điều tiết. Việc ngưng sản phẩm đột ngột có thể dẫn đến tình trạng bùng phát mụn, tăng sắc tố hoặc viêm da kéo dài, khiến người sử dụng rơi vào vòng lặp: da xấu – tìm sản phẩm mạnh hơn – da càng yếu.
Một biểu hiện khác thường gặp là rối loạn sắc tố muộn. Ban đầu, vùng da từng tăng sắc tố có thể sáng lên, nhưng sau thời gian dài sử dụng sản phẩm không phù hợp, màu da trở nên loang lổ, chuyển sang xanh xám hoặc đen sậm bất thường. Đây là dạng tổn thương khó điều trị, cần thời gian dài và sự kiên trì, thậm chí không thể hồi phục hoàn toàn.
Quá trình phục hồi da sau khi làm trắng nhanh thường không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Tùy mức độ tổn thương, da có thể cần vài tháng đến cả năm để tái tạo hàng rào bảo vệ. Trong giai đoạn này, việc sử dụng sản phẩm phải được kiểm soát chặt chẽ, ưu tiên phục hồi hơn là tiếp tục làm sáng.
| Sau những lần làm trắng nhanh, không ít bạn trẻ nhận ra rằng làn da không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ, mà còn phản ánh sức khỏe lâu dài. Việc lựa chọn con đường chậm hơn, an toàn hơn có thể không mang lại hiệu quả tức thì, nhưng lại giúp da giữ được khả năng tự phục hồi – điều mà bất kỳ phương pháp “trắng cấp tốc” nào cũng không thể thay thế. |
Ngoài mỹ phẩm bôi thoa, xu hướng sử dụng viên uống làm trắng da cũng cần được nhìn nhận đúng. Theo bác sĩ Phượng, đa phần các sản phẩm uống hiện nay có tác dụng chống ôxy hóa, hỗ trợ cải thiện tình trạng tăng sắc tố nhẹ. Hiệu quả làm sáng chỉ duy trì trong thời gian sử dụng. Khi ngưng, da sẽ dần trở lại trạng thái vốn có. Viên uống không thể thay đổi nền da do yếu tố di truyền quyết định, càng không thể “bật tông” vĩnh viễn.
Từ góc nhìn của người trong cuộc, nhiều bạn trẻ thừa nhận đã thay đổi cách tiếp cận sau khi trải qua giai đoạn da tổn thương. Hoài Nam (ngụ phường Xuân Hòa), cho biết trước đây anh từng tìm mọi cách để da sáng nhanh hơn. “Sau khi da bị kích ứng nặng, mình mới hiểu rằng da khỏe quan trọng hơn da trắng. Giờ chỉ cần da đều màu, ít mụn là đã thấy ổn”, Nam chia sẻ.
Theo các chuyên gia, nền tảng quan trọng nhất trong quá trình phục hồi và duy trì làn da khỏe vẫn là chống nắng đúng cách. Tia cực tím là yếu tố kích thích sản xuất melanin mạnh nhất, đồng thời làm nặng thêm tình trạng tổn thương da. Việc che chắn, sử dụng kem chống nắng phù hợp, kết hợp chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò quyết định trong hiệu quả lâu dài.
Chăm sóc da cần được cá nhân hóa. Mỗi người có loại da, bệnh lý nền và khả năng đáp ứng khác nhau. Không có một sản phẩm “trắng nhanh” nào phù hợp cho tất cả mọi người. Khi có nhu cầu điều trị các vấn đề sắc tố, việc thăm khám bác sĩ da liễu để được tư vấn và theo dõi là cần thiết, thay vì tự thử nghiệm theo lời truyền miệng.
Thương nguyên
TẠP CHÍ GIÁO DỤC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ONLINE
https://giaoduc.edu.vn/hoi-phuc-lan-da-trang-sieu-toc-cho-cac-ban-tre-chuyen-khong-de-dang/
