U hắc tố ác tính ở da vú là một dạng ung thư da nguy hiểm, xuất phát từ tế bào sản xuất sắc tố (melanin), có khả năng xâm lấn và di căn nhanh chóng nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
U hắc tố ác tính
U hắc tố, có nghĩa là “khối u đen”, là loại ung thư da nguy hiểm nhất. Nó phát triển nhanh chóng và có khả năng di căn đến bất kỳ cơ quan nào. Chuyên môn gọi là ung thư hắc tố da (Melanoma), phát triển từ các tế bào sản xuất melanin (melanocytes).
U hắc tố bắt nguồn từ các tế bào da gọi là tế bào hắc tố. Những tế bào này sản sinh ra melanin, sắc tố tối màu tạo nên màu da. Hầu hết các khối u hắc tố có màu đen hoặc nâu, nhưng một số có màu hồng, đỏ, tím hoặc màu da. Ung thư hắc tố cũng có thể biểu hiện ở vị trí ngoài da như ở mắt, da trên vú hoặc hiếm hơn là cơ quan nội tạng như ở ruột. Nguy cơ mắc ung thư hắc tố da dường như đang gia tăng ở người dưới 40 tuổi, đặc biệt là phụ nữ.
Khoảng 30% các khối u hắc tố bắt đầu từ các nốt ruồi hiện có, nhưng phần còn lại bắt đầu ở vùng da bình thường. Điều này làm cho việc chú ý đến những thay đổi trên da trở nên đặc biệt quan trọng vì phần lớn các khối u hắc tố không bắt đầu từ nốt ruồi. Tuy nhiên, số lượng nốt ruồi bạn có thể giúp dự đoán nguy cơ phát triển u hắc tố da.
Điều quan trọng là phải biết liệu bản thân có thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ung thư da u hắc tố ác tính hay không. Do tốc độ phát triển nhanh của u hắc tố ác tính, việc trì hoãn điều trị đôi khi có thể là sự khác biệt giữa sự sống và cái chết. Hiểu rõ nguy cơ mắc bệnh có thể giúp bạn cảnh giác hơn trong việc theo dõi những thay đổi trên da và đi khám da liễu thường xuyên. Phát hiện sớm cũng rất quan trọng vì sự thành công của điều trị phụ thuộc trực tiếp vào độ sâu của khối u ác tính, ung thư.
Ung thư da ở vú rất hiếm gặp, vì hầu hết các loại ung thư da phát triển ở những vùng cơ thể thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, ung thư u hắc tố ác tính (melanoma) hoặc ung thư da không phải hắc tố vẫn có thể xuất hiện ở vú, và điều quan trọng là không nên bỏ qua những thay đổi bất thường trên da tại khu vực này. Việc các tổn thương ung thư vú xuất hiện trên da cũng khá hiếm gặp, vì có nhiều điểm khác biệt giữa ung thư da và ung thư vú. Tuy nhiên, việc luôn chú ý đến bất kỳ thay đổi nào trên da toàn thân luôn được khuyến khích để có sức khỏe làn da tối ưu.
Phân biệt u hắc tố ác tính – ung thư da vú và ung thư vú
Mặc dù việc tìm thấy ung thư u hắc tố ác tính ở vú hiếm gặp, nhưng không phải là không thể. U hắc tố (loại nguy hiểm nhất trong ba loại ung thư da) có thể phát triển ở bất cứ đâu trên cơ thể, bao gồm cả các vùng như ngực và vú thường bị bỏ qua trong các lần kiểm tra da cá nhân. U hắc tố là loại ung thư da nguy hiểm hơn trong ba loại ung thư da, chủ yếu là vì nó dễ lây lan sang các vùng xung quanh.
U hắc tố ác tính bắt đầu như một đốm giống nốt ruồi, theo thời gian bắt đầu thay đổi về màu sắc, hình dạng hoặc kích thước. Điều quan trọng là phải quan sát kỹ để phát hiện bất kỳ thay đổi nào có thể nhìn thấy được. Nếu bạn phát hiện một nốt ruồi trên ngực, hãy ghi lại hình dạng hiện tại của nó và theo dõi bất kỳ sự phát triển lớn nào.
Ung thư da ở vú là có thể xảy ra, nhưng điều đó không tự động như ung thư vú. Có nhiều yếu tố phân biệt ung thư da với ung thư vú. Ung thư da phát triển ở các lớp trên cùng của biểu bì, do sự sản sinh tế bào da bất thường. Nhận biết các triệu chứng ung thư da ở vú – chẳng hạn như nốt ruồi, tổn thương hoặc vết loét bất thường – là rất quan trọng để chẩn đoán sớm. Điều này thường được kích hoạt bởi các tác nhân kích thích môi trường quá mức mà da cố gắng chống lại; tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra ung thư da. Mặc dù ba loại ung thư da thường bắt đầu gần bề mặt da, nhưng chúng có thể xâm nhập sâu hơn nếu không được phát hiện, có khả năng lan sang các mô xung quanh.
Ung thư vú luôn bắt đầu bằng các khối u phát triển sâu trong mô vú. Các yếu tố nội tiết tố và di truyền góp phần vào sự phát triển của ung thư vú, mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết. Trong khi triệu chứng sớm phổ biến nhất của ung thư vú là phát hiện một khối u cứng ở vú, những thay đổi trên da do ung thư vú gây ra có thể ảnh hưởng đến vùng da xung quanh, bao gồm: Da vú bị lõm, da bong tróc hoặc đóng vảy quanh quầng vú hoặc núm vú ba da vú bị đỏ.
Mặc dù không có triệu chứng nào trong số này cấu thành tổn thương ung thư vú trên da, nhưng điều quan trọng cần lưu ý là bất kỳ thay đổi đáng kể nào trên da của bạn đều cần được xử lý thận trọng. Nếu bạn không chắc chắn liệu sự thay đổi trên da ở vú có liên quan đến ung thư da hay ung thư vú, tốt nhất là nên tham khảo ý kiến chuyên gia để được phân biệt giữa hai loại này. Những thay đổi thể chất đột ngột có thể báo hiệu các vấn đề bên trong và cần được bác sĩ xử lý càng sớm càng tốt.
Ung thư da khi nào nên lo lắng?
Theo các chuyên gia da liễu, những nốt mụn mới có thể xuất hiện rải rác, và chúng không nhất thiết phải là lý do để hoảng sợ. Việc xuất hiện các nốt mụn hoặc vết thâm mới trên da là điều bình thường. Sự khác biệt lớn về mức độ lo lắng khi một nốt mụn mới tồn tại lâu hoặc tăng kích thước, dần hình thành các u hắc tố ác tính, đặc biệt đúng đối với những người có thói quen thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím, ánh nắng mặt trời.
Nếu bạn nhận thấy bất cứ điều gì bất thường trên da, hãy sử dụng phương pháp ABCDE (Chữ cái đầu của thuật ngữ tiếng Anh) để theo dõi nó, vì phát hiện sớm có thể tạo ra sự khác biệt quan trọng.
- “A” là viết tắt của Asymmetry (bất đối xứng). U hắc tố ác tính thường không đối xứng, trong khi nốt ruồi lành tính có hình dạng đồng nhất.
- “B” là viết tắt của viền (Border). Nốt ruồi ung thư thường có viền lởm chởm hoặc không rõ ràng.
- “C” là viết tắt của màu sắc (Color). Bạn có thấy nhiều hơn một màu trong nốt ruồi không (ví dụ: nâu nhạt, đen, hồng, trắng, xanh lam, đỏ hoặc tím)? Thay đổi màu sắc cũng là một dấu hiệu đáng lo ngại.
- “D” là viết tắt của đường kính (Diameter). Nốt ruồi ung thư thường có kích thước lớn hơn nốt ruồi thông thường.
- “E” là viết tắt của sự tiến triển (Evolving). Nốt ruồi thay đổi kích thước, hình dạng hoặc màu sắc, hoặc trở nên ngứa hoặc đau, đang tiến triển và cần được kiểm tra. Nếu bạn đang nghi ngờ liệu một nốt ruồi trên ngực có thể là ung thư hay không, việc theo dõi sự tiến triển của nó là một trong những cách rõ ràng nhất để quyết định khi nào nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
Công thức ABCDE đề cập ở trên rất quan trọng, nhưng đó không phải là điều duy nhất cần lưu ý đối với các nốt mụn mới, nên đi khám nếu nốt mụn kèm với các triệu chứng như : không biến mất, đang lớn dần, gây đau, ngứa hoặc khó chịu và chảy máu. Tất cả đều là những dấu hiệu quan trọng nên đi khám da liễu ngay.
Có một vài việc bác sĩ da liễu sẽ làm trong cuộc hẹn, chẳng hạn như khám bằng mắt thường là bước đầu tiên, bác sĩ sẽ trực tiếp kiểm tra vết mẩn, cùng với việc sử dụng một thiết bị gọi là kính soi da để quan sát kỹ hơn bằng kính lúp đặc biệt. Nếu vết mẩn trông có vẻ đáng ngờ, bác sĩ kê làm sinh thiết da, lấy mẫu một phần hoặc toàn bộ vết mẩn. Sau đó, mô sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích, kết quả sẽ được phản hồi một hoặc hai tuần để tiến hành điều trị cụ thể, nếu cần thiết.
Các phương pháp điều trị ung thư da – u hắc tố ác tính
Phẫu thuật ung thư hắc tố da
Ở giai đoạn đầu, phẫu thuật có xác suất cao chữa khỏi ung thư hắc tố da. Thường được thực hiện tại phòng khám, bác sĩ da liễu sẽ gây tê da bằng thuốc gây tê cục bộ và loại bỏ khối u hắc tố ác tính cùng phần da xung quanh (vùng da khỏe mạnh).
Cắt bỏ hạch bạch huyết
Trong trường hợp ung thư hắc tố da đã di căn, việc loại bỏ các hạch bạch huyết gần vị trí chẩn đoán ban đầu có thể là cần thiết. Điều này có thể ngăn ngừa sự lây lan sang các vùng khác của cơ thể.
Cắt bỏ di căn
Cắt bỏ di căn được sử dụng để loại bỏ các mảnh nhỏ ung thư hắc tố da khỏi các cơ quan.
Liệu pháp điều trị ung thư nhắm mục tiêu
Trong phương pháp điều trị này, thuốc được sử dụng để tấn công các tế bào ung thư cụ thể. Phương pháp “nhắm mục tiêu” này nhắm vào các tế bào ung thư, để lại các tế bào khỏe mạnh không bị ảnh hưởng.
Xạ trị
Xạ trị bao gồm các phương pháp điều trị bằng tia năng lượng cao để tấn công các tế bào ung thư và thu nhỏ khối u.
Liệu pháp miễn dịch
Liệu pháp miễn dịch kích thích hệ thống miễn dịch của chính bạn để giúp chống lại ung thư.
Thử nghiệm lâm sàng
Một số bệnh nhân ung thư da có thể tham gia vào các thử nghiệm lâm sàng. Thử nghiệm lâm sàng là một chương trình nghiên cứu được tiến hành với bệnh nhân để đánh giá hiệu quả của một phương pháp điều trị y tế, thuốc hoặc thiết bị y tế.
Quy tắc chung giúp giảm nguy cơ ung thư da
Hầu hết các trường hợp ung thư da đều do tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím (UV). Tia UV đến từ mặt trời, giường tắm nắng và đèn chiếu nắng. Tia UV có thể làm tổn thương các tế bào da. Để giảm nguy cơ mắc ung thư da, bạn có thể bảo vệ da khỏi tia UV từ mặt trời và tránh các nguồn tiếp xúc tia cực tím nhân tạo như giường tắm nắng và đèn chiếu nắng.
Bảo vệ khỏi tia UV rất quan trọng quanh năm, không chỉ trong mùa hè. Tia UV có thể xuất hiện cả trong những ngày nhiều mây và mát mẻ, và chúng phản chiếu từ các bề mặt như nước, xi măng, cát và tuyết. Tại nhiều nơi, tia UV mạnh nhất từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Chỉ số UV dự báo cường độ tia cực tím mỗi ngày. Nếu chỉ số UV ở khu vực của bạn là 3 trở lên, hãy bảo vệ da khỏi tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời. Bác sỹ khuyến nghị một số cách để bảo vệ da khi chỉ số UV là 3 trở lên: Nên ở trong bóng râm; mặc quần áo che kín tay và chân; đội mũ rộng vành để che mặt, đầu, tai và cổ; đeo kính râm ôm sát mặt và chặn cả tia UVA và UVB; sử dụng kem chống nắng phổ rộng với chỉ số chống nắng (SPF) từ 15 trở lên.
Ngoài ra cũng nên tránh tắm nắng trong nhà tức sử dụng giường tắm nắng, buồng tắm nắng, giường phơi nắng hoặc đèn chiếu nắng để làm sẫm màu da… nó khiến người dùng tiếp xúc với lượng tia cực tím cao. Theo thời gian, tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím có thể gây ung thư da, đục thủy tinh thể và ung thư mắt. Tai nạn và bỏng do tắm nắng trong nhà khiến hơn 3.000 người phải nhập viện cấp cứu mỗi năm tại Mỹ.
Da rám nắng không phải là dấu hiệu của sức khỏe tốt. Khi tia cực tím (UV) chiếu đến lớp trong của da, da sẽ sản sinh ra nhiều melanin hơn. Melanin là sắc tố tạo màu cho da. Nó di chuyển lên các lớp ngoài của da và trở nên dễ nhìn thấy dưới dạng rám nắng. Bất kỳ sự thay đổi nào về màu da sau khi tiếp xúc với tia UV (cho dù là rám nắng hay bỏng) đều là dấu hiệu của tổn thương, chứ không phải sức khỏe.
Phòng ngừa ung thư da đòi hỏi một phương pháp toàn diện để bảo vệ bản thân khỏi bức xạ tia cực tím (UV) có hại. Lý do, bức xạ tia cực tím từ mặt trời không chỉ nguy hiểm mà còn rất khó nhận biết. Nó không chỉ có thể gây lão hóa sớm và ung thư da, mà còn tiếp cận bạn ngay cả khi bạn đang cố gắng tránh nó – xuyên qua mây và kính, và phản chiếu từ tuyết, nước và cát. Hơn nữa, tác hại của ánh nắng mặt trời tích lũy theo năm tháng, từ việc tiếp xúc lâu dài ngoài trời đến những hoạt động đơn giản như dắt chó đi dạo, đi từ xe vào cửa hàng và lấy thư.
Sử dụng kem chống nắng phổ rộng (UVA/UVB) với chỉ số SPF từ 30 trở lên mỗi ngày. Đối với các hoạt động ngoài trời kéo dài, hãy sử dụng kem chống nắng phổ rộng (UVA/UVB) chống nước với chỉ số SPF từ 50 trở lên. Thoa 2 muỗng canh kem chống nắng lên toàn bộ cơ thể 30 phút trước khi ra ngoài. Thoa lại sau mỗi hai giờ hoặc sau khi bơi hoặc đổ mồ hôi nhiều. Tìm kem chống nắng bằng cách tìm kiếm trong mục Sản phẩm được đề xuất của chúng tôi. Nên sử dụng kem chống nắng cho trẻ em trên sáu tháng tuổi. Kiểm tra da toàn thân mỗi tháng; Khám da liễu ít nhất một lần mỗi năm để được kiểm tra chuyên nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về u hắc tố ác tính da vú
Nốt ruồi trên vú có phải lúc nào cũng là ung thư?
Không. Hầu hết các nốt ruồi đều lành tính, nhưng nếu một nốt ruồi trên vú của bạn thay đổi màu sắc, hình dạng, kích thước hoặc kết cấu, nó nên được bác sĩ da liễu kiểm tra.
Làm thế nào để phân biệt giữa ung thư da và ung thư vú?
Ung thư da ảnh hưởng đến bề mặt da và thường xuất hiện dưới dạng các nốt ruồi hoặc tổn thương thay đổi. Ung thư vú thường bắt đầu sâu hơn trong mô và biểu hiện dưới dạng các khối u hoặc thay đổi bên trong.
Các dấu hiệu của u hắc tố trên vú là gì?
U hắc tố trên vú có thể trông giống như một nốt ruồi sẫm màu, không đều và thay đổi theo thời gian. Sử dụng phương pháp ABCDE như trên để theo dõi.
Ung thư da trên vú có cần phẫu thuật không?
Không. Các lựa chọn không phẫu thuật sẽ cung cấp phương pháp điều trị hiệu quả mà không cần cắt hoặc để lại sẹo, đặc biệt là đối với các loại ung thư da không phải u hắc tố. Bác sĩ của bạn sẽ tư vấn để xác định lựa chọn điều trị tốt nhất.
Khi nào nên đi khám bác sĩ về nốt ruồi trên ngực?
Hãy đi khám bác sĩ nếu nốt ruồi to lên, thay đổi hình dạng hoặc màu sắc, ngứa, chảy máu hoặc không lành. Phát hiện sớm là chìa khóa để điều trị thành công vì ung thư hắc tố có tỷ lệ chữa khỏi lên đến 99% nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm nhất.
